Len austriacki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Len austriacki
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad różowe
Rząd malpigiowce
Rodzina lnowate
Rodzaj len
Gatunek len austriacki
Nazwa systematyczna
Linum austriacum L.
Sp. pl. 1:278. 1753[2]

Len austriacki (Linum austriacum L.) – gatunek rośliny należący do rodziny lnowatych.

Rozmieszczenie geograficzne

Występuje w północnej Afryce, zachodniej Azji i Europie południowej i środkowej[2]. W Polsce jest gatunkiem bardzo rzadkim. Za rodzime uznawane są jego stanowiska jedynie w okolicach Przemyśla; w rezerwacie Winna Góra oraz na Wzgórzach Łuczycko-Jaksmanickich. Istnieją jeszcze stanowiska w północnej Polsce, jak na przykład malowniczo położone stanowisko w Kozielcu k. Bydgoszczy, oraz na Śląsku, ale są one pochodzenia antropogenicznego. W Polsce występuje wyłącznie typowy podgatunek L. austriacum ssp. austriacum.

Morfologia

Łodyga
Wzniesiona, prosta, cienka, naga, o wysokości 20–60(80) cm.
Liście
Ulistnienie skrętoległe. Liście wąskolancetowate, długo zaostrzone, 1–3-nerwowe. W miękiszu liści występują komórki z kryształami szczawianu wapnia.
Kwiaty
Zebrane w luźną wierzchotkę. Kwiaty 5-krotne, promieniste. Działki kielicha jajowate i błoniasto obrzeżone. Płatki korony niebieskie, o długości 10–15 mm. Występuje jeden słupek z pięcioma szyjkami i maczużkowatymi znamionami oraz dziesięć pręcików płodnych (międzyległych płatkom korony) oraz pięć prątniczków.
Owoc
Jajowatokulista torebka zawierająca dziesięć ciemnobrązowych nasion o długości do 3 mm. Szypułka owocu po dojrzeniu jest zgięta.

Biologia i ekologia

Systematyka i zmienność

Znanych jest 9 podgatunków[2]:

  • Linum austriacum subsp. austriacum
  • Linum austriacum subsp. collinum
  • Linum austriacum subsp. euxinum
  • Linum austriacum subsp. gaetulum
  • Linum austriacum subsp. glaucescens
  • Linum austriacum subsp. gomaricum
  • Linum austriacum subsp. marschallianum
  • Linum austriacum subsp. mauritanicum
  • Linum austriacum subsp. tommasinii

Zagrożenia i ochrona

Roślina objęta jest w Polsce od 2004 roku ścisłą ochroną gatunkową. Zagrożona jest głównie zarastaniem przez drzewa i krzewy w wyniku naturalnej sukcesji ekologicznej muraw kserotermicznych, w których występuje. Według Polskiej Czerwonej Księgi Roślin (2001) jest gatunkiem narażonym na wymarcie (kategoria zagrożenia VU)[5]. W wydaniu z 2014 roku otrzymała kategorię EN (zagrożony)[6]. Tę samą kategorię posiada na polskiej czerwonej liście[7].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-05-22].
  2. a b c Taxon: Linum austriacum L. (ang.). USDA, ARS, National Genetic Resources Program. Germplasm Resources Information Network - (GRIN). [dostęp 2010-05-22].
  3. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  4. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  5. K. Zarzycki, R. Kaźmierczakowa: Polska Czerwona Księga Roślin. Kraków: IB PAN, 2001. ISBN 83-85444-85-8.
  6. Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.
  7. Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.

Bibliografia

  1. Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2006. ISBN 978-83-7073-444-2.
  2. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.